Blijf op de hoogte van de laatste vegatrends

Laatste nieuws weten over nieuwe vegan producten? Weten wanneer de leukste events zijn? Schrijf je dan nu in voor de nieuwsbrief en word een kennisbron van vegafeiten!
Jouw e-mailadres
Jouw voornaam

Is soja duurzaam? Hoe jij ontbossing kan voorkomen

25-09-2017

Soja is een goede eiwittenbron die het mede mogelijk maakt dat plantaardige eters hun eiwitten niet uit dierlijke producten hoeven te halen. Een gezonde en fijne vrucht zou je dus zeggen. Alleen de soja die we in Nederland kennen komt voor een groot deel uit Zuid-Amerka en hier worden duizenden hectares aan regenwoud gekapt om deze peulvruchten te verbouwen. Je zou dus zeggen dat je als plantaardige eter ook beter geen soja kunt eten. Dit is echter niet het geval. Het eten van vlees en zuivel blijkt namelijk de belangrijkste oorzaak van deze ontbossing te zijn. Hoe kan het dan dat het stoppen met eten van dierlijke producten ervoor kan zorgen dat het kappen van deze oerbossen kan worden voorkomen? In dit artikel zullen we uitleggen hoe dit nu allemaal precies zit en zul je ontdekken of soja duurzaam is.

soja duurzaam - sojaveld

Sojaveld

Waar wordt soja voor gebruikt?

Sojabonen speelden traditioneel voornamelijk een rol in Oost-Aziatische keuken. Maar het gebruik van deze peulvruchten in de westerse keuken wordt intussen steeds gebruikelijker. In tofu, vleesvervangers en plantaardige melk zit vaak soja en deze producten worden daarom vaak verantwoordelijk gehouden voor het kappen van de regenwouden in Zuid-Amerika. Het tegenovergestelde is echter het geval. Het consumeren van dierlijke melk, vlees en eieren is grootste oorzaak van de ontbossing. Dat deze producten hiervoor verantwoordelijk zijn is voor veel mensen nog niet duidelijk. Ongeveer drie kwart van de wereldwijde soja productie is voor ons vee bestemd is. Koeien worden bijvoorbeeld met zoveel soja gevoed dat een groot deel van alle soja als voer voor hen bestemd is. Als grazer heeft een koe eigenlijk geen krachtvoer nodig. Echter zijn de melkkoeien die door ons worden gefokt wel afhankelijk van krachtvoer als soja om te voldoen aan de buitensporige producties die in de zuivelindustrie verwacht worden.

soja duurzaam - sojaproducten

Sojaproducten

Genetisch gemodificeerde soja

In Noord- en Zuid-Amerika is meer dan 90% van de sojaboonplanten genetisch gemodificeerd (GMO). Dit houdt in dat de soja door genetische modificatie immuun is gemaakt voor glyfosaat. Dit glyfosaat is een bestrijdingsmiddel met de merknaam Roundup, dat ingezet wordt tegen alle soorten onkruid. Met dit middel kan al het onkruid in één keer worden bestreden zonder dat de sojaplant beschadigd. In eerste instantie zorgt dit dat er veel minder bestrijdingsmiddelen hoeven worden gebruikt. Een voordeel zou je dus zeggen. Op lange termijn wordt het onkruid echter resistent. Hierdoor moet er veel meer glyfosaat worden gebruikt of stappen de boeren weer over naar oudere bestrijdingsmiddelen. Ook voor insecten geldt dat ze naar verloop van tijd ongevoelig worden voor glyfosaat. Dit heeft als gevolg dat er weer meer insectenbestrijdingsmiddelen gebruikt worden. Om te voorkomen dat onkruid en insecten resistent raken moeten boeren regelmatig afwisselen tussen GMO gewassen en niet-GMO gewassen. Doordat de soja in Zuid-Amerika zoveel oplevert gebeurd dit eigenlijk niet. Hierdoor wordt de biodiversiteit aangetast en verdwijnen dus veel plant- en insectsoorten die oorspronkelijk in het gebied voorkwamen. Meer informatie over het belang van biodiversiteit www.biodiversiteit.nl

De "soja-ramp" in Zuid-Amerika

Niet alleen zorgen de GMO-gewassen voor het aantasten van de biodiversiteit op de plek van de plantages. Er worden in een hoog tempo nieuwe sojaveld aangelegd op plekken die eerst waardevolle bossen en savanne gebieden waren en daarmee het thuis van vele plant- en diersoorten. Dit zorgt in grote delen van Zuid-Amerika voor een ecologische ramp.

Bijvoorbeeld in het Braziliaanse Cerrado. Dit savanne landschap van 2 miljoen vierkante meter is het huis van onder andere zeldzame dieren als Nandus en Tapirs. Sommige diersoorten komen ook uitsluitend in dit gebied voor en de ontbossing heeft daardoor dramatische gevolgen voor het voortbestaan van deze dieren. Al twee derde van de Cerrado is ernstig veranderd door menselijk inbreng of helemaal verdwenen door de landbouw. Door de steeds verdere en verdere uitbreiding van de landbouw, en met name de sojabedrijven, wordt de biodiversiteit in dit gebied dan ook ernstig bedreigd. In Brazilië wordt soja niet direct in het Amazone gebied geteeld. De teelt is echter zo winstgevend dat de overige landbouw naar regenwoud- en savannegebied wordt verplaatst om ruimte te bieden voor nog meer sojavelden.

soja duurzaam - cerrado

Ontbossing Cerrado

Nog meer milieueffecten

De omzetting van de natuurgebieden veroorzaakt broeikasgasemissies en gaat ten koste van de biodiversiteit. De uitstoot van broeikasgassen door deze directe landgebruiksveranderingen is veruit het hoogste in Paraguay. Hier wordt door de uitbreidende sojaboeren een relatief grote hoeveelheid regenwoud gekapt. Ontbossing is verantwoordelijk voor 20% van de broeikasgas uitstoot en heeft hiermee een gigantische impact op klimaatverandering. Bij de intensieve sojateelt is er sprake van monocultuur. Dit houdt in dat op een stuk grond steeds weer hetzelfde gewas wordt geteeld. Dit zorgt voor achteruitgang van de vruchtbaarheid van de bodem en ontregeling van het watermanagement met risico’s op droogte of overstroming tot gevolg. Ook worden bij de teelt pesticiden en zware landbouwmachines gebruikt. Hierdoor wordt de bodemkwaliteit verder verergerd en de wateren besmet met nitraten en pesticiden. De milieueffecten leiden bijvoorbeeld tot gezondheidsproblemen zoals kanker en misvormingen onder de lokale bevolking.

Soja in Nederland

Veel van de soja uit de genoemde regio's importeren we naar Europa waar het gebruikt wordt als veevoer. Genetisch, gemodificeerde  levensmiddelen of hun ingrediënten moeten in de EU worden geëtiketteerd. Dit is echter niet het geval voor vlees en andere producten van dieren die met genetisch gemodificeerd voer worden gevoed. Daar is nog geen etiketteringsplicht voor.

Je zult je af vragen hoe het dan met producten als tofu en sojamelk zit? Op deze manier is het namelijk niet duidelijk of in de plantaardige producten in de supermarkt GMO soja zit. Gelukkig zijn veel producenten van plantaardige producten, waaronder Alpro (en dochterbedrijf Provamel), Taifun en Redwood Foods zich bewust van de praktijken rond GMO soja en claimen zij enkel verantwoorde soja te gebruiken. Voor deze producten wordt de soja verbouwd op plekken waar dit niet ten koste gaat van regenwouden of andere natuur. Taifun gebruikt het grootste deel van de soja van Europese landbouw en Redwood gebruikt enkel Europese soja. Taifun en Redwood producten zijn te vinden bij de biowinkel. Waar de massale sojaplantages in de voormalige regenwouden van Zuid-Amerika dus bekend staan om het gebruik van GMO-soja en grote hoeveelheden pesticiden, is dit voor de soja die in Europa verbouwd wordt niet het geval. Voor bio-soja hoef je niet per se naar een biologische winkel, veel supermarkten verkopen ook biologische soja, zoals Albert Heijn, van hun eigen merk Puur&Eerlijk.

Is soja duurzaam?

Het klopt dus dat veel soja wordt verbouwd in voormalige natuurgebieden. De ontbossing zorgt voor veel uitstoot van broeikasgassen en de soja wordt zelden gebruikt voor menselijke consumptie. De vraag of soja duurzaam is moeten we dan ook met "nee" beantwoorden. De soja uit Zuid-Amerika vind je echter niet of nauwelijks terug in plantaardige producten. De dieren die deze soja eten worden gebruikt voor de productie van vlees en zuivel. Je zou dus kunnen zeggen dat je indirect meer soja eet met een omnivoor eetpatroon dan wanneer je volledig plantaardig eet. Er zijn namelijk veel meer kilo's plantaardig voedsel nodig om 1 kilo dierlijk product te produceren. Voor een kilo rundvlees heb je zo'n zeven kilo plantaardig krachtvoer nodig. We zouden daarom beter de soja die we aan ons vee voeren zelf op kunnen eten. Doordat we dan veel en veel minder hoeven te verbouwen zou dat soja in één klap duurzaam maken.

Plantaardig eten kan ook sojavrij

In het artikel 'Hoe gezond is soja?' kun je vinden in hoeverre je gezond sojaproducten kunt eten. Kies je toch liever voor een sojavrij dieet? Op onze website hebben we veel soja-vrije recepten staan die je makkelijk kan vinden met de filters aan de rechterkant van de pagina. In de recepten die soja bevatten is het vaak te vervangen. Als je plantaardige melk in een recept moet gebruiken kun je naast sojamelk ook kiezen voor amandelmelk, rijstmelk, havermelk of jouw favoriete vegamelk. In de supermarkt vind je steeds meer soorten. Mocht je een soja-allergie hebben of om een andere reden soja willen mijden, dan is dat goed mogelijk en hoef je niet bang te zijn dat je iets te kort komt. Er is keuze genoeg!

Geschreven door: VLV
Viva Las Vega's maakt vega eten makkelijk, lekker en leuk voor iedereen.

Lees nog meer

Doe mee aan de VeggieChallenge!

Dertig dagen minder vlees eten: het is goed voor je lijf, de planeet en het redt dierenlevens. Daag jezelf uit met de VeggieChallenge. Wij helpen je op weg met gratis tips, recepten en ondersteuning

Doe mee en win

Blijf op de hoogte van veganieuws

Altijd op de hoogte zijn van nieuwe vega producten, acties en events? Schrijf je in voor de nieuwsbrief van Viva Las Vega´s en wij zorgen dat je altijd op de hoogte blijft!
Jouw e-mailadres
Jouw voornaam

Doe een donatie

Steun Viva Las Vega's met een (eenmalige) donatie.
Ander bedrag: €
Schrijf je in voor de nieuwsbrief:
Jouw e-mailadres
Jouw voornaam
Secure and Spam free...