Blijf op de hoogte van de laatste vegatrends

Laatste nieuws weten over nieuwe vegan producten? Weten wanneer de leukste events zijn? Schrijf je dan nu in voor de nieuwsbrief en word een kennisbron van vegafeiten!
Jouw e-mailadres
Jouw voornaam

Is melk gezond? En wat is er verder mis met melk?

08-09-2017

Of melk gezond is of niet, het is er in ieder geval bij veel Nederlanders met de paplepel ingegoten. Het zou de botten sterker maken en beschermen tegen botontkalking (osteoporose). Maar is melk gezond? Jarenlang onderzoek laat zien dat dit eigenlijk niet het geval is. In landen waar mensen weinig zuivel nuttigen komt vaak minder osteoporose voor. Dit lijkt met name te komen door de inname van dierlijke eiwitten. Hierdoor kan het lichaam namelijk minder goed calcium vasthouden, wat zwakkere botten tot gevolgen heeft.

De inname van een bepaalde hoeveelheid calcium is zeker nodig voor gezonde botten, maar dit kun je dus beter uit plantaardige producten halen. Daarnaast blijkt dat het eten van meer groente en fruit op zich de kans op osteoporose ook al verlaagt. Of melk gezond is voor ons mensen kunnen we dus sterk in twijfel trekken. Maar er blijkt nog veel meer mis te zijn met onze koemelk.

Melk gezond?

Melk gezond? De fabeltjes op een rijtje

Dat melk zo goed is voor je botten blijkt dus een fabeltje te zijn. Je hebt melk niet nodig om gezond te zijn. De grootste diëtistenorganisatie ter wereld (Academy of Nutrition and Dietetics) bevestigd ook dat een plantaardig dieet prima kan en het zelfs gezondheidsvoordelen kan hebben in het behandelen en voorkomen van bepaalde ziektes. Een ander fabeltje is dat onze melk natuurlijk is. Onze melk komt dan over het algemeen wel van de koe, maar de kunstmatige inseminatie die toegepast moet worden, zodat de koeien zwanger worden (omdat ze anders geen melk produceren) zorgt ervoor dat er eigenlijk weinig natuurlijks aan is. Voordat de melk in de schappen beland gaan er ook nog een reeks bewerkingen aan vooraf. Om de bacteriën te doden wordt het gepasteuriseerd. In Nederland wordt halfvolle melk het meest gedronken. Bij deze melk wordt een deel van het vet verwijderd. Andere zuivelproducten als lactosevrije koemelk, roomboters, kwarken en kazen zijn nog verder bewerkt. Bovendien wordt aan veel zuivelproducten extra calcium en vitamine D toegevoegd.

Er zijn ook eigenlijk geen zoogdieren waarvan de volwassen dieren nog melk van de moeder drinken. De moedermelk van een diersoort is ook speciaal gericht op het voeden van een jong van de eigen soort. Voor kinderen is het dan ook niet noodzakelijk om na het over gaan op andere voeding ook melk te blijven drinken. Dat koemelk bij opgroeiende kinderen hoort is dan ook een fabeltje.

Melk gezond voor dieren en milieu?

Het links laten liggen van melk gaat ook gepaard met voordelen op het gebied van milieu. De negatieve effecten van het eten van het vlees van dieren op het milieu zijn bij vele van ons inmiddels wel bekend. De impact van het gebruik van koemelk op het milieu is dat nog wat minder. Melkkoeien stoten echter dezelfde broeikasgassen uit als de koeien waarvan we het vlees eten. Bovendien zijn de gassen die koeien uitstoten extra schadelijk voor het milieu. Via maag en darm stoten koeien methaan gas uit en via de mest van koeien komt vaak lachgas vrij. Waar methaan ongeveer 20 keer schadelijker is dan CO2 is lachgas maar liefst 300 keer schadelijker. Door koemelk en andere zuivelproducten te eten en drinken, dragen we dus enorm bij aan de opwarming van de aarde. Het gebruik van plantaardige melk zou hierdoor de uitstoot van broeikasgassen enorm verminderen. Als we met z’n allen in plaats van koemelk sojamelk zouden consumeren zou dat voor 50% minder uitstoot zorgen.

Naast het verminderen van broeikasgassen zorgt plantaardige melk ook voor veel minder waterverbruik. Voor de productie van 1 liter koemelk is bijvoorbeeld 500 liter water nodig. Voor 1 liter sojamelk is dat maar de helft. Omdat voor 1 kilo kaas ongeveer 10 liter melk nodig is, kun je wel nagaan hoeveel liter water een kilo kaas vereist.

Het voer dat onze melkkoeien eten komt over vaak uit Zuid-Amerika. Daar worden regenwouden gekapt, zodat er soja kan worden verbouwd. Een groot deel van de dagelijkse 70 kilo voedsel voor elke koe bestaat uit deze soja. Door geen melk te drinken of zuivelproducten te consumeren voorkom je dus dat deze prachtige natuurlandschappen verdwijnen.

8000 kilo melk

Maar niet alleen worden negatieve gevolgen voor het milieu beperkt. Als je geen melk drinkt bespaar je bovendien een hoop dieren veel leed. Momenteel produceert een Nederlandse koe gemiddeld meer dan 8000 kilo melk per jaar. Deze hoeveelheden zijn enorm gestegen door de ontwikkeling van de bio-industrie. Niet alleen kost het produceren van zoveel melk enorm veel energie, ook zijn de leefomstandigheden van deze dieren vaak verre van optimaal. Het melken met de melkrobots zijn ingericht op het snel en efficiënt melken en houden geen rekening met de omstandigheden van de koe. Ook verblijven de koeien een groot deel van het jaar in stallen en worden ze steeds weer kunstmatig zwanger gehouden. Ook treden bij onze melkkoeien steeds vaker gezondheidsproblemen op. Doordat we met name koeienrassen die abnormale hoeveelheden melk produceren fokken worden de koeien verzwakt. Selectie vindt immers niet meer plaats op basis van het ras met de beste overlevingseigenschappen, maar op basis van welk ras de meeste melk produceert.

Moeder en jong

Doordat de melkkoeien steeds weer zwanger worden gemaakt worden er ook veel kalfjes geboren. Waar moeder en jong in de natuur zo’n 8 maanden bij elkaar blijven, worden de kalfjes van onze melkkoeien vrijwel direct weggehaald bij de moeder. Dit levert natuurlijk veel stress op voor zowel de moeder als het kalfje. Nog weken zal de moeder loeien, vanwege het gemis van haar jong. Omdat pasgeboren kalfjes een enorme zuigdrang hebben, worden ze opgesloten in een eenlingbox. Als ze samen met andere kalfjes zouden worden opgesloten zouden ze namelijk vanwege deze drang de urine van andere kalfjes drinken. Maar liefst 8 weken zullen in deze box verblijven.

Melk gezond?

De vrouwelijke kalfjes wacht hetzelfde lot als hun moeders. De stiertjes zullen nooit melk produceren, dus zij zullen worden overgebracht naar de vee-industrie. Ook in de biologische melk- en vee-industrie worden de kalfjes bij hun moeder weggehaald. Is melk gezond voor de band tussen moeder koe en haar kalfjes? Absoluut niet dus.

De gemiddelde melkkoe zal naar 5,5 jaar geen rendabele hoeveelheid melk meer produceren en daarom naar het slachthuis worden gebracht. Een reis die voor elk dier enorm veel stress zal veroorzaken.

Naast koeien worden in Nederland schapen, geiten, paarden, ezels en kamelen gehouden voor de zuivelproductie. Ook deze dieren moeten zwanger worden gehouden om melk te blijven produceren. In de meeste gevallen wacht uiteindelijk ook voor hen in slachthuis ook hetzelfde lot.

Melk- en ei-vervangers

Geen melk van dieren consumeren biedt dus vele voordelen en wordt ook steeds eenvoudiger. Er komen steeds meer plantaardige alternatieven voor zuivel in de supermarkt en ook steeds meer andere producten zijn zuivelvrij. Soja-, granen en notenmelk zijn in steeds meer supermarkten verkrijgbaar en er zijn bijvoorbeeld verschillende smaken plantaardige yoghurts van het merk Alpro te koop. Toch is het vaak lastig om te bepalen of er in producten zuivel zit. Het is niet direct aan de naam te zien, maar ingrediënten als weipoeder, botervet en lactose bevatten zuivel en zitten vaak in bijvoorbeeld sauzen en koekjes. Als producten iets van melk bevatten is dit echter altijd op de verpakking te zien. Door het simpel op de verpakking te checken kun je dan ook vrij eenvoudig je boodschappenmandje zuivelvrij houden. Mocht je het toch lastig vinden, op onze website kun je vinden welke producten van Jumbo en Albert Heijn volledig vegan zijn.

De zuivelindustrie beweert dat melk noodzakelijk is voor je gezondheid. Gezond leven zonder zuivel is echter prima mogelijk en in veel gevallen zelfs gezonder. Op onze website kun je vinden hoe je de voornaamste voedingstoffen van zuivel zoals calcium, vitamine D en vitamine B12 binnen kunt krijgen zonder gebruik te maken van zuivel.

Gezondheid

Zuivelproducten bevatten inderdaad nuttige voedingstoffen zoals calcium en eiwitten. Maar maakt dat ook meteen melk gezond en noodzakelijk? Veel van deze stoffen kunnen je binnenkrijgen door het eten van andere producten bijvoorbeeld noten, zaden bonen en zeewier. Veel sojamelk en -yoghurt wordt tegenwoordig verrijkt met calcium en ook zeewier is er rijk aan. Het merendeel van eiwitten kunnen worden gehaald uit granen, bonen, noten en zaden. De acht essentiële aminozuren (de bouwstenen voor eiwitten) zitten in plantaardig voedsel. Bovendien heeft het eten van zuivel vaak negatieve gevolgen voor het risico op osteoporose, diabetes, kanker en hart- en vaatziekten. De vraag of we we melk gezond kunnen noemen moet dan ook met "nee" worden beantwoord. Voor zowel mens, dier als milieu richt melk eigenlijk voornamelijk schade aan.

Geschreven door: Jesse Van Elzelingen

Lees nog meer

Doe mee aan de VeggieChallenge!

Dertig dagen minder vlees eten: het is goed voor je lijf, de planeet en het redt dierenlevens. Daag jezelf uit met de VeggieChallenge. Wij helpen je op weg met gratis tips, recepten en ondersteuning

Doe mee en win

Blijf op de hoogte van veganieuws

Altijd op de hoogte zijn van nieuwe vega producten, acties en events? Schrijf je in voor de nieuwsbrief van Viva Las Vega´s en wij zorgen dat je altijd op de hoogte blijft!
Jouw e-mailadres
Jouw voornaam

Doe een donatie

Steun Viva Las Vega's met een (eenmalige) donatie.
Ander bedrag: €
Schrijf je in voor de nieuwsbrief:
Jouw e-mailadres
Jouw voornaam
Secure and Spam free...